vejetaryen

60. 2016 yılından beri vejetaryenim ve geçiş sürecim laf anlatmaya çalışmaktan binlerce kat kolay oldu ya. Aile, eş, dost, çevreyi de kenara koyarak doğu anadolu restoranlarının neredeyse tamamında karşılaşacağınız, "Balık da mı yemiyorsun??!" tadındaki diyaloglarımı yazayım:

"+Ben et tüketmiyorum, etsiz herhangi bir yemeğiniz var mı?

-Var ablam, patlıcan tava yapıyoz, getireyim?

+Et koymuyor musunuz içine?

-Koyuyoz ama çok az koyuyoz, getireyim?

+ :) "

"+Ben et ürünleri tüketmiyorum da, çorbalarınızda et suyu var mı?

-Yok ablam maalesef ya :(

+Aaa çok iyi, alabilir miyim bir mercimek?

-??"

"+Ben et ürünleri tüketmiyorum da, çorbalarınızda et suyu var mı?

-Et suyu yok ablam, kemik suyu kullanıyoz, getireyim?

+ Abicim ete dair bir şey hiç yemiyorum ben.

-Pilav vereyim ablam tavuk suyundan yapıyoz.

+ :') "

"+Ben et ürünleri tüketmiyorum da, çorbalarınızda et suyu var mı?

-Yok ablam, bulyon katıyoz lezzet versin diye.

+Abicim o daha da kötüymüş ya.

-Getireyim ablam bak çok güzel ha??"

"+Ben et ürünleri tüketmiyorum, etsiz seçeneğiniz var mı?

-Tavuk var ablam.

+Tavuk da tüketmiyorum.

-Balık var ablam.

+Balık da tüketmiyorum. Salata harici etsiz seçenek yok yani.

-Et suyuna çorba çeşitlerim var ablam

+ :'''')))))) Abicim sen bana bolca salata, bolca da ekmek ver ya. "

Bunların bir de 3 saat boyunca "Abulam edsiz olmaz yauv yi bak can boğazdan gelir canıya yazık, bizim usta bi kebap yapıyo bi yi bak nasıl iyileşiyon abulam" versiyonları var her köşe başında. Ben bunu 10 yıldır nasıl düşünemedim yauv restorancı abim çok haklısın getir bana oradan bir büyük kuzu çevirme de gömeyim yayık ayranınan, şifalanırım hemen hastalıklı olduğum için.

Normalde dışarıdan yemeği minimumda tutmaya çalışan bir insanım. Bu muhabbetlerin çoğu zorunlu iş yemeklerinde dönüyor ve abiler dışarıdan yemek getirmeye de hof pof ettikleri için ya bu diyaloglarla karşılaşıyorum, ya ekmek salatayla doyuyorum, ya aç kalıyorum.

Vejetaryen ve vegan kardeşlerim, bizim buralara biraz göç edin de el birliğiyle doğulu dayılara varlığımızı normalleştirelim gözünüzü seveyim ekmek yemekten vücut kitle indeksim obez sınırına dayanacak ya. Belki sayımız artarsa kalabalığımızın yüzü suyu hürmetine ya bize uygun bir iki yer açarlar ya da bir iki seçenek eklerler menülere. Restorancı abilere vejetaryenim deyince veba gibi bir hastalıktan bahsettiğimi düşünüp şifa diliyo, dua ediyolar bana.

Ama haklarını yemek istemem, aralarında çok tatlı insanlarla da karşılaşıyorum 40 yılda bir de olsa. Ben seni buradan aç yollamam ablam deyip menüde olmamasına rağmen menemen yapan mı dersin, peynir zeytin getiren mi dersin, sebze közleyen mi dersin... Böyle yargılamadan, akıl vermeye çalışmadan çözüm sunan insanların sayısını artır yarebbim nolursun.

59. İçind girdikten sonra o kadar zor olmadığını fark ediyorsunuz. Aa et yemeden de gayet lezzetli şeyler yiyebiliyorum farkındalığı geliyor, çoğu zaman aramıyorum bile. 

Sıkıntı arz talep dengesi. 

Yurtdışında olsam hiç zorluk çekmeyeceğime eminim ama burada vejetaryen seçenekler çok kısıtlı. Vej burger diye niye mücver kakalıyorsunuz ki bana? 

Üstelik talibi olmadığı için çok pahalı genelde.

Evde yapmaya üşenmediğimde çok lezzetli köfteler, mantılar, vegmacun, falafel, burger köftesi falan yapabiliyorum ama benim için yorucu bi şey.  

Seçenek de az Antalya'da, dışardan yediğimde seçeneklerim çok sınırlı oluyor.

Daha çok seçeneğim olsun isterdim ama bir kez karar verdikten sonra her et yemeyi düşündüğünüzde ahlaki bi ikileme düşüyor gibi hissediyorsunuz. 

Ben kedim olunca vejetaryen olmaya karar verdim. Evimde bir can beslerken, bu can evladım olmuşken türcülük yapmayayım diye. 

Mide sorunlarım vardı, sürekli midem ağrırdı eskiden, artık yok. Rahatsız edici tokluk hissi yok. 

Buna mı bağlı bilmiyorum ama cildim bile düzeldi.

Bu arada sivaslıyım, her öğünümde et ve tavuk vardı, asla yapamam derdim ama bal gibi yapılıyor.

58. Veganlarla birlikte en çok mahalle baskısına uğrayan topluluklardan biri

57. Tüm ailesi vejetaryen olan biriyim. Kendim de dönem dönem et yemeyi azalttım hatta bıraktım ama mecbur kaldıkça veya yeri geldikçe yiyordum. Ancak hayvan sömürüsünün geldiği boyut sanırım son zamanlarda kafama dank etti. Görmemeye çalıştığım şeyleri görmeye başladım. Bu yüzden eşimle birkac aydır et yemeyi bıraktık. Günümüz dünyasında avcı toplayıcı değiliz ve bu bir işkence sektörü bana göre. O hayvanların gerçekten bizden farkı yok. Korkudan bayılanlar, ağlayanlar... Yalniz ülke şartlarında soya kiymasi, vegan kofte gibi ürünler çoğu markette yok online mi almak gerekiyor her seferinde bilemiyorum.Bu yüzden sebze köfteleri yapmayı öğreniyorum. Marka veya tarif önerisi olacak susluler varsa çok memnun olurum.

Bu arada bir konuya değinmek istiyorum. Bir insanın tamamen et yemeyi bırakmasına, tamamen vegan olmasına gerek yok. Kimsenin umrunda değil başkasından takdir görmek ve bu zaten gösteriş değil ideoloji, biraz da vicdan meselesi. Kendince hayvan deneyi yapmayan markaları tercih etmesi, et tüketimini azaltması gibi şeyler de bir çaba ve farkindaliktir. Elden ne geliyorsa o bence takdire değerdir. Yanı burda gelip "Vegan olamayan" gibi asağılamalarla insanların çabalarını hor görmek kimsenin haddi değil. Herkes ne kadarını yapabiliyorsa o kadarını yapar.

56. Bir süredir denediğim, son iki aydır iyi gittiğim beslenme düzeni. İlk başladığımda çok zor gelmişti. Çalıştığım yerde en alakasız yemeklere bile et konuluyordu. Genelde kıymasızsa çorba içip yanında pilav yiyebiliyordum sadece. Bu yüzden hem sağlıksızdı hemde zordu. Eti genel olarak çok sevmesem de bazı et barındıran ürünleri çok sevdiğim için ilk başlarda psikolojik olarak zor geldi. Gizli gizli lahmacun, pastırma falan yemişliğim var maalesef. İşi bıraktıktan sonra rahat rahat evde istediğim yemeği yeme lüksüne sahip oldum. Etten uzak kaldıkça canımda istememeye başladı artık. Sanırım artık tam anlamıyla et ürünlerini hayatımdan çıkarabildim. Sonraki hedeflerim yumurta ve bal tüketimini bırakmak, kozmetikte sadece vegan ve hayvan deneyi yapmayan markalara yönelmek. Bunları da başardıktan sonra giyim konusunda hayvansal tüm ürünlerden uzaklaşmak istiyorum ki bu en zoru gibi geliyor. Son aşama olarak da tamamen vegan yaşama geçmek istiyorum. Tüm bu süreç ne kadar vakit alacak, ne kadar hızlı adapte olacağım bilmiyorum ama zorlanıp bir anda başa dönmektense bu şekilde uygulamayı tercih ettim.

55. Çok yeni verdiğim ama yıllarca gelgitlerini yaşadığım bir karar. Son bir senedir ne zaman hayvan yesem bunun bir canlı olduğunu düşünüyordum mutlaka ve tabii ki bu şekilde yemeye devam etmek çok zordu. Vejetaryenlerin bu yolda çok farklı motivasyonları var ve hepsine saygı duyuyorum. Benim sebebim ise hayvanseverlikten ziyade hayvanın da yaşama hakkı olduğunu düşünmem. Her ne kadar hayvan yiyen biri için farklı olsa da inek de yarasa da canlı olması, acı çekmesi ve yaşam hakkı olması sebebiyle benim için aynı. Bu düşünceye sahipken onları ikiyüzlü bir şekilde ayırıp birini yemeyi kendime daha fazla hak göremedim. Sebepleri bırakıp sonuçlara geçersem ister istemez daha sağlıklı besleniyorum. Mutfaktan uzaklaşmıştım şimdi tekrar giriyorum. Kilomda bir değişiklik olmadı ama zihinsel ve ruhsal anlamda çok hafifledim. 

54. Yemek yaptıkça vejetaryen olmaya yaklaşıyorum resmen.Neden et yediğimi sorguluyorum.

Eskiden balık yiyen biriydim sonra 9 yaşlarındayken balığı çiğ gördüm ve daha önce de görmeme rağmen igrenip yemeyi bıraktım.Kirmzi et kıyma halinde olmadıkça sevmiyorum ama köfte olmadan da yasarim sonuçta ki bir yıl boyunca hiç kırmızı et yememistim ama sonra sağlık nedeniyle yemeye başladım.

Tavuk çok severim ama kendim pişince midem bulanıyor,haşlama olunca yine midemi bulandırabiliyor ve açıkçası tavuk dahil tüm etlerden vazgeçmek bana göre zor bir şey değil ama bu durumda gereken proteini almak iyice zorlaşıyor.zaten süt ve süt ürünleri ve yumurta pek yemiyorum.(gizlinot: Bazıları midemi bulandırdığı bazıları ise sivilce yaptığı için)

Vitamin eksikliği yüzünden birçok sorun yaşamış biri olarak göze alamıyorum vejetaryen olmayı ancak pcosten dolayı vegan olmak çok iyi gelebilir bana.

Ama Türkiye'de oldukça zor ki öğrenciyken hiç yapılabilecek gibi durmuyor.

53. Günde en az iki kere et tüketen, sırf burger king ya da iskender yemek için arkadaşlarla buluşma ayarlayan birinden 3.5-4 senedir vejetaryenliğini sürdürmeye çalışan biri oldum. Sürdürmeye çalışan diyorum, çünkü bu senelerden 1 tanesini pesketaryen olarak geçirdim. Birinci senemden sonra okul yılında çok başarısız olmaya başladığımı, dikkatimin çok dağınık olduğunu ve zor öğrendiğimi fark ettim, bu yüzden dedim ki balık yemeye başlayım. Konunun bununla uzaktan yakından alakası olmadığını (en azından benim için) görünce balığı da kesip b12'ye ve derslerime verimli şekilde çalışmaya başladım.

Türkiyede beslenme şekli hiçe yakın ya da en azından veganlik kadar zorlamayan bir beslenme şeklidir. Her yerde en azından bir peynirli pizza, makarna, sandviç en en kötü kaşarlı tost bulunabiliniyor ya da rica ederseniz yapıyorlar, tabii ki et yemeği bulmak kadar kolay olmasa da cidden yapılamayacak bir şey değil.

Türk yemeklerine bakın, küru fasulye, nohut, bezelye, bamya, barbunya, kabak yemekleri bunların üstüne pilavlar makarnalar hepsi ama hepsi etsiz bir şekilde gayet güzelce yapılabiliyor Hatta etsiz yapınca çoğu vegan bile oluyor.

Bana diyorlar ki nasıl yiyecek yemek buluyorsun hicbir şey yemiyorsun, yahu benim yemedigim seyler sadece et kırmızı et beyaz et bunun dışında her şeyi yiyorum ki ben.

Vejetaryenligi ben çok seviyorum ve tam bana gore bir sey, herkese gore olmak zorunda değil tabii ki, bunu da vejetaryen olmak isteyip çekinen varsa içleri rahat olsun diye yazıyorum :)) yapılabilinir gözünüz korkmasın lütfen:)

Umarım bir sonraki seviyem vegan olur, kendi peynirimi yapmayı deneyeceğim eğer onu halledersem vegan olabilirim eminim.

52. İki aydır uyguladığım beslenme şekli. Öncesinde et ağırlıklı beslenen bir insandım. Sebzeyi sevmediğimden değil ailem bu şekilde beslendiği için. Bu düşünce içimde hep vardı. Yedikten sonra vicdan azabı duyuyordum ama hep erteliyordum. eti yavaş yavaş azalttım. Önce yemeklerin içindeki etleri yememeye başladım. Bir süre sonra kırmızı eti bıraktım ve sadece tavuk yemeye devam ettim. İki aydır da kırmızı et ve tavuk tüketmiyorum. Yumurta dokunduğu için yiyemediğimden protein hesaplarken biraz zorlanıyorum. Proteinlerimi genellikle sebzelerden almak zorundayım çünkü. 

Bunun dışında vücuduma çok yararı dokundu. Kendimi çok daha sağlıklı hissediyorum. Artık kabız değilim. Bu iki ay içinde de canım hiç et çekmedi. Dışarda olduğumda yemek konusunda sıkıntı yaşıyorum sadece bu yüzden okula kendi yemeğimi götürüyorum. Kendimi de kısıtlamıyorum. Canım et çekerse senede 1-2 kez yiyebilirim ama çekeceğini sanmıyorum çünkü şimdiden kokusu rahatsız etmeye başladı. Bu iki ay içinde hiç balık yemedim ama balık yememe konusunda kesin çizgilerim yok. Belki yiyebilirim belki yemem. Henüz karar vermedim.

51. Türkiye’de vejetaryen olmak çok zor. Buna birazdan değineceğim. öncelikle benim için yeni bir süreç sayılır. 8 veya 9. ayıma girdim. Çok ani bir karar ile vejetaryen oldum. Et yemeği çook seviyordum. Haftanın 3-4 günü iskendeleri, hamburgerleri, tavuk soteleri löp löp götürüyordum. ‘’Kimse bana et yemeği bıraktıramaz, neden vazgeçiyorlar çok saçma’’ dediğim zamanlar da olmuştur. Zamanla insan merkezli düşüncenin ne kadar saçma olduğunu fark etmeye başladım. insan o kadar bencil bir varlık ki yeri geliyor, evreni bile sadece bizim için yaratılmış olarak görüyoruz. Evrenin merkezini dünya sanıyoruz. Ne dogaya, ne hayvana ne de kendi türümüze bir saygımız yok.

Youtube'da gezinirken aktivist birkaç videoya denk geldim. Birkaç öğrenci toplanıp domuzların kesim yerlerine gitmişlerdi. Hayvanlara yapılan eziyetleri çekiyorlardı amatör ve gizli bir kamerayla. Cidden domuzların o bakışları beni mahvetti. O an bana bir şey oldu. saatlerce ağladım. Sonra belgeseller, videolar izlemeye, kitaplar okumaya başladım. Canım çok yandı. Gerçekten daha önce nasıl bir uykudaymışım ve fark edemiyormuşum anlayamadım. Hayvan eti yemeği ve hayvan testleri yapan firmaların vs. ürünleri kullanmayı tamamen bıraktım. İstesem de kullanmazdım artık. Midem asla almıyordu. Arkadaşlar gerçekten o hayvanların bizlerden hiçbir farkı yok. Elbette bizim insan olarak üstün taraflarımız var. Ama bu onları öldürmeyi, eziyet etmeyi asla gerektirmiyor. Hayvanlara kesim sırasında yapilan eziyetleri geciyorum. (Diri diri kesim makinesine atmak, uyusturmadan boğazini kesmek, küçüçük bir alana kapatıp nefes bile almalarını engellemek, vurmak, dövmek) oldukça sağlıksız ortamlarda kesimler yapılıyor. hayvanların çoğu pislikten hastalık kapıyor ve bunlar sofralara giriyor. En güvendiğiniz markaların bile asla güvenilmez olduğunu düşünüyorum.     Ve bunların hiçbiri olmasaydi ve Gayet sağlıklı ve acıtmadan kesiliyor olsalardı bile artık yemem. Çünkü bu bizim hakkımız degil, neden onları kendi zevklerimiz için öldürüp mideye atıyoruz? Bu hakkı bize kim veriyor?

En zor kısımlarından biri de hayvan eti yemediğimi öğrenene istisnasız herkesin bana akıl vermeye çalışması. Gerçekten bıktım. Dinden tutun da sağlıktan girip psikolojiden çıkıyorlar. Herkes o kadar uzman ki bu konuda. Saatlerce bana et yemem gerektiği anlatılıyor. Hiçbir şekilde saygı duyulmuyor, herkes kendinde karışma hakkı buluyor. Bulmayın. Ben kimseye karışmıyorum. Asla neden et yiyorsun demiyorum. Nedenlerini anlatmıyorum. Saygı duyuyorum ama asla saygı göremiyorum. Bu süreçte hiçbir sağlık sıkıntısı yaşamadım. Aksine çok daha sağlıklı besleniyorum. Gerekirse de vitamin takviyesi alacağım.

Not: sadece hayvan eti yememek ideolojik olarak yeterli olmuyor, ayni zamanda hayvanlar üzerinde test yapan firmalardan alisveris yapmamak vs. oldukça önemli.